Afwijkende mondgewoonten omvatten onder andere open mondgedrag, duim-, vinger- of speenzuigen en afwijkend slikken. Hierbij is het evenwicht van de spieren in en rondom de mond verstoord, waardoor de tong en lippen niet optimaal functioneren. De tong kan bijvoorbeeld tijdens het slikken of spreken tegen of tussen de tanden worden gedrukt. Deze afwijkende mondgewoonten kunnen invloed hebben op de stand van het gebit en de ontwikkeling van de kaken. Ook kunnen ze negatieve gevolgen hebben voor de uitspraak, ademhaling en het gehoor.

Daarnaast kunnen kaakoperaties, zoals een orthodontisch-chirurgische behandeling, invloed hebben op het functioneren van de mondspieren en de manier van slikken, spreken en ademen. Logopedische begeleiding kan dan helpen om een goede spierbalans te herstellen en mondgewoonten op de juiste manier aan te leren of te verbeteren.